Zaburzenia Wiatru (rLung) – perspektywa medycyny tybetańskiej na depresję
Tradycyjna Medycyna Tybetańska postrzega tak powszechne dziś problemy psychiczne jako zaburzenie subtelnej energii Wiatru, czyli rLung w języku tybetańskim. Jest to jeden z trzech podstawowych humorów (rLung, Tripa, Bekan), które rządzą naszym zdrowiem. Gdy rLung jest niezrównoważone, może prowadzić do takich objawów jak emocjonalna niestabilność, lęk, ataki paniki, depresja, a nawet zaburzenia dwubiegunowe, by wymienić tylko niektóre. Przez tysiąclecia medycyna tybetańska opracowała skuteczny system metod przywracających równowagę trzem humorom i zdrowie. Do tych metod należą odpowiednia dieta i styl życia, ziołowe preparaty oraz szeroki wachlarz terapii zewnętrznych, takich jak masaż tybetański kunye, moksowanie, horme czy yukcho. Ponadto dostępne są także terapie duchowe związane z buddyjską tradycją.
rLung i współczesne problemy zdrowotne
Jednym z najczęstszych problemów naszych czasów jest brak spokoju psychicznego. W łagodniejszych formach objawia się to jako deficyt uwagi, bezsenność, emocjonalna niestabilność, brak koncentracji, lęk i wypalenie zawodowe. W poważniejszych przypadkach może to prowadzić do ataków paniki, zaburzeń dwubiegunowych i depresji.
Depresja jest definiowana jako powszechne zaburzenie psychiczne, które charakteryzuje się obniżonym nastrojem, utratą zainteresowań, zmniejszoną energią, poczuciem winy lub niskiej samooceny, zaburzeniami snu lub apetytu oraz problemami z koncentracją. WHO szacuje, że depresja dotyka 350 milionów ludzi na świecie i do 2030 roku może stać się główną przyczyną obciążenia zdrowotnego na świecie. Zachodnia medycyna koncentruje się na leczeniu objawów fizycznych, często pomijając stan psychiczny pacjenta. Tradycyjne leczenie depresji bywa skuteczne krótkoterminowo, lecz często niesie ze sobą liczne skutki uboczne.
Spojrzenie medycyny tybetańskiej na stres
Stres i intensywny tryb życia prowadzą do podwyższonego poziomu hormonów stresu, takich jak kortyzol, a w dłuższej perspektywie mogą powodować wyczerpanie nadnerczy, co wpływa negatywnie na wiele funkcji ciała i umysłu. W medycynie tybetańskiej takie zachwianie prowadzi do zaburzenia poziomu energii, co powoduje brak równowagi w trzech humorach, z czego najczęściej dotkniętym jest właśnie rLung, odpowiedzialny za zdrowie psychiczne.
rLung oznacza Wiatr, a jego naturą jest ciągły ruch. Jego subtelny aspekt (phra rLung) jest nierozerwalnie związany z umysłem i stanowi jego aspekt ruchu. Może być porównany do konia, na którym umysł „jedzie”. Z kolei jego aspekt fizyczny (rags rLung) manifestuje się na poziomie energii jako pięć karmicznych Wiatrów, z których każdy pełni ważną rolę w funkcjonowaniu ciała – od oddychania, przez przełykanie, wydalanie, aż po przekazywanie sygnałów nerwowych do mózgu i regulację pracy serca.
Depresja jest w szczególności związana z zaburzeniem rLung w sercu, które w medycynie tybetańskiej nazywane jest Nying rLung (snying rLung) i prowadzi do objawów depresyjnych.
Przyczyny zaburzeń rLung
Podstawową przyczyną zaburzeń rLung jest w tybetańskiej medycynie ignorancja oraz nadmierne pragnienie lub przywiązanie. Są jednak również przyczyny drugorzędne, czyli warunki sprzyjające rozwojowi choroby, takie jak dieta, styl życia, pory roku czy negatywne wpływy zewnętrzne. Dwa pierwsze czynniki są szczególnie istotne, ponieważ mamy na nie wpływ każdego dnia.
Niestabilność umysłu może być wywoływana przez natychmiastowe bodźce, takie jak żal, smutek po stracie bliskiej osoby, stres, nadmiar pracy lub nadmierne obciążenie ciała i umysłu. Szczególnie podatne na Nying rLung są osoby o typie rLung, które już od urodzenia mają skłonność do zaburzeń tego humoru.
Objawy zaburzenia Nying rLung
Medycyna tybetańska przywiązuje dużą wagę do dokładnej diagnostyki. Tybetański lekarz zwraca uwagę na takie symptomy jak:
- nagłe, niekontrolowane ruchy ciała,
- drżenie,
- nietolerancja na dotyk i hałas,
- niewyraźne odpowiedzi,
- deficyt uwagi,
- dyskomfort w sercu,
- omdlenia, zawroty głowy,
- bezsenność,
- trudności w oddychaniu i wzdychaniu.
Lekarz sprawdza również puls, mocz i stan organów zmysłów. Nadmiar rLung objawia się m.in. pustym, unoszącym się pulsem oraz klarownym, pienistym moczem.
Leczenie zaburzeń rLung
Leczenie w medycynie tybetańskiej jest zawsze holistyczne – celem jest usunięcie przyczyn braku równowagi na poziomach fizycznym, energetycznym i psychicznym. Stosowane są cztery główne metody: dieta, styl życia, ziołowe leki i terapie zewnętrzne. Ważne jest, aby unikać substancji o charakterystyce rLung (czyli lekkich, suchych, zimnych, mobilnych i szorstkich), a zamiast tego stosować pokarmy i środki o właściwościach przeciwnych – ciężkie, oleiste, ciepłe, stabilne i miękkie.
W medycynie tybetańskiej istnieje wiele ziołowych formuł na Nying rLung, np. preparaty na bazie drzewa agarowego (Agar), jak Agar 8, Agar 15, Agar 20, a także inne formuły takie jak Sogzin 11, Semde i słynny Bimala, którego twórca, Vimalamitra, przewidział, że w przyszłości zaburzenia Nying rLung staną się powszechne.
Domowym sposobem na złagodzenie objawów Nying rLung jest napar z imbiru (100 g), asafetydy (100 g) i soli (5 g). Łyżeczkę tej mieszanki należy zalać gorącą wodą i pić na ciepło. W przypadku problemów ze snem można także przed snem wypić szklankę ciepłego mleka z odrobiną gałki muszkatołowej.
Współuczestnictwo pacjenta w procesie leczenia
W medycynie tybetańskiej pacjent odgrywa aktywną rolę w procesie leczenia. Spożywanie ciepłego, odżywczego jedzenia, stosowanie ziół tybetańskich i terapii pomaga umysłowi uspokoić się i wyciszyć, ale ważne jest również, aby pacjent świadomie znalazł czas na odpoczynek, relaks oraz bliski kontakt z rodziną i przyjaciółmi.
Tybetańscy lekarze radzą pacjentom z depresją, aby oddychali głęboko i powoli, koncentrowali się na pozytywnych myślach, przestali obwiniać innych za swoje problemy i akceptowali własne słabości. Medytacja i praktyka bodhisattwy – skupienie się na pomaganiu innym – mogą przynieść ulgę od cierpienia i przywrócić wewnętrzny spokój.
Ostatecznym celem leczenia w medycynie tybetańskiej jest osiągnięcie stanu oświecenia, w którym natura umysłu zostaje odkryta jako ponadczasowa i czysta.
Opracowane na podstawie artykułu: The Polish Journal of the Arts and Culture/(2/2015): 29–41.
DOI: 10.4467/24506249PJ.15.007.4635